Factuurfraude: hoe herkent u oplichting?

Steeds meer particulieren en bedrijven in België krijgen te maken met factuurfraude. Ontdek hoe fraudeurs met één simpele klik proberen u valse leveranciersfacturen - ook wel spookfacturen genoemd - toe te sturen, of het IBAN-nummer op een factuur die voor u bestemd is, te wijzigen.

Onlangs maakte de Vereniging van Belgische Ondernemingen (VBO) zich zorgen over de toename van factuurfraude in 2025. Noch particulieren noch grote groepen blijven van dit soort oplichtingspraktijken gespaard. In Nederland zou het online retail platform bol aldus 750.000 euro verloren hebben doordat het maandenlang een van zijn leveranciers op een verkeerde rekening betaalde.

In zijn meest voorkomende vorm berust factuurfraude op misbruik van een IBAN-nummer. Oplichters onderscheppen een echte (en terechte) factuur, wijzigen het bankrekeningnummer en sturen de factuur vervolgens opnieuw naar de ontvanger. Als u de factuur betaalt, wordt het geld in werkelijkheid overgeschreven naar een rekening die door de oplichters gecontroleerd wordt, vaak die van een “geldezel” om hun sporen te verbergen.

Bij dit type oplichting met bankoverschrijvingen gaat het meestal om grote bedragen, in veel gevallen om sommen van meer dan 1.000 euro. Het is dan ook een vorm van oplichterij die bijzonder veel schade kan berokkenen. Bovendien ontslaat de betaling van een factuur naar een verkeerde rekening u niet van de betalingsverplichting, zoals de FOD Economie aangeeft. U moet met andere woorden een tweede keer betalen, op de juiste rekening.

Vroeger onderschepten fraudeurs vooral papieren facturen door ze fysiek in handen te krijgen, bijvoorbeeld door uw brievenbus open te breken of uw post te laten doorsturen via de verhuisservice van bpost. Met de opkomst van elektronische facturen, zijn hun methoden nu geëvolueerd en maken ze vooral gebruik van hacking. Oplichters gebruiken onder andere phishing mails met valse links om de e-mail gegevens van hun slachtoffers te bemachtigen. Zodra de mailbox gehackt is, kunnen ze facturen onderscheppen, de bankgegevens wijzigen en de vervalste documenten opnieuw versturen zonder argwaan te wekken.

In de meest geavanceerde gevallen slagen criminelen er zelfs in om rechtstreeks in het IT-systeem van een bedrijf binnen te dringen of schadelijke software te installeren. Daardoor kunnen ze automatisch rekeningnummers aanpassen in facturen of factuurmails.

Een spookfactuur is een andere vorm van factuurfraude. In tegenstelling tot IBAN-fraude, gaat het om volledig fictieve facturen voor goederen of diensten die nooit besteld werden.

Dit soort facturen wordt massaal verstuurd, meestal per e-mail, in de hoop dat sommige ontvangers ze betalen zonder te controleren of ze wel echt en verschuldigd zijn. De bedragen zijn doorgaans lager, tussen 50 en 1.000 euro, om geloofwaardig over te komen en makkelijker onopgemerkt te blijven.

In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, treft factuurfraude niet alleen grote bedrijven. Ook kmo’s, zelfstandigen en particulieren kunnen het slachtoffer worden. In de praktijk passen oplichters hun technieken aan op basis van het profiel van hun potentiële slachtoffers.

• Particulieren worden vaak geviseerd bij grote betalingen, zoals een voorschot voor werken of de aankoop van een duur toestel.
• Zelfstandigen vormen een gegeerd doelwit, omdat zij veel betalingen moeten beheren. Een oplichter kan bijvoorbeeld een e-mail sturen die lijkt op die van een vaste leverancier (materiaal, energie, diensten) met de melding dat het rekeningnummer gewijzigd is.
• Bedrijven lopen risico via hun boekhoudafdeling. Oplichters doen zich voor als een leverancier en vragen om de bankgegevens voor volgende facturen aan te passen.

Zoals bij veel andere online oplichtingspraktijken is het essentieel om niet in de valstrik van phishing te trappen en uw persoonsgegevens te beschermen, met name om te voorkomen dat oplichters toegang krijgen tot uw mailbox. Installeer hiervoor een goede spamfilter als uw e-mail daar nog niet mee uitgerust is. Klik ook nooit op links en open geen bijlagen bij e-mails, sms’en of WhatsApp-berichten (of een andere berichtendienst) waarvan u de afzender niet herkent.

Als u betalingen uitvoert, kunnen een paar goede gewoonten u helpen om te voorkomen dat u geld overmaakt naar een verkeerde rekening of slachtoffer wordt van fraude:

• Wees extra voorzichtig met buitenlandse rekeningen. De controle van de identiteit van de rekeninghouder – een gegeven dat een waardevolle aanwijzing kan zijn - werkt bijvoorbeeld alleen met rekeningen uit Europese landen.
• Bij een wijziging van een IBAN-nummer moet u altijd via een ander communicatiekanaal controleren of ze wel klopt, bijvoorbeeld door rechtstreeks de leverancier te bellen.

Bedrijven hebben er aldus alle belang bij om hun medewerkers bewust te maken van frauderisico’s en om sterke procedures uit te werken om fraude te voorkomen. Het goede nieuws is dat de algemene invoering van elektronische facturatie via Peppol sinds januari 2026 in principe de risico’s voor facturen tussen bedrijven zou moeten verminderen.

Als u denkt slachtoffer te zijn geworden van een IBAN-fraude of een nepfactuur:

1. Neem dan zo snel mogelijk contact op met uw bank om te proberen de overschrijving te blokkeren.
2. Meld de feiten bij ConsumerConnect van de FOD Economie; zo helpt u nieuwe fraudegevallen te voorkomen.
3. Verzamel al het bewijsmateriaal (e-mails, facturen, communicatie) en dien een klacht in bij de politie.

• Factuurfraude is in opmars.
• Factuurfraude berust vaak op een frauduleuze wijziging van het IBAN-rekeningnummer.
• De bedragen zijn vaak hoog, behalve bij fraude met spookfacturen.
• Zowel particulieren als professionals worden getroffen.
• Controleer bij de minste twijfel het rekeningnummer door uw leverancier te bellen.

Bronnen: 

• https://febelfin.be/nl/themas/fraude-veiligheid/betaalfraude-ondernemingen/factuurfraude
• https://www.vbo-feb.be/nl/nieuws/factuurfraude-komt-steeds-vaker-voor-maar-is-makkelijk-te-ontmaskeren/
• https://economie.fgov.be/nl/themas/consumentenbescherming/stop-bedrog/vormen-van-oplichting/u-hebt-een-probleem-met-een/u-hebt-een-factuur-betaald/veelgestelde-vragen-over
• https://febelfin.be/nl/themas/fraude-veiligheid
• https://economie.fgov.be/nl/hoe-factuurfraude-vermijden
• https://www.beobank.be/nl/blog/fraude/geldezels-zijn-wettelijk-aansprakelijk.html