Wat doet een centrale bank precies?

De centrale bank vervult een erg belangrijke rol voor uw vermogen.

De centrale bank vervult een erg belangrijke rol voor uw vermogen.

Kent u Mario Draghi, Jerome Powell, Haruhiko Kuroda en Mark Carney? Deze vier heren kunnen nochtans een belangrijke impact hebben op uw vermogen.

Erg belangrijke rol

Draghi is voorzitter van de Europese Centrale Bank. Powell is diens evenknie bij de Amerikaanse Federal Reserve. Kuroda vervult dezelfde functie bij de Bank of Japan. En Carney staat aan de leiding van de Bank of England.

Het zijn dus telkens gouverneurs van een belangrijke centrale bank. Die eerbiedwaardige instellingen hebben een taak van groot (internationaal) belang. Ze moeten ervoor zorgen dat het geld zijn waarde en dus zijn vertrouwen behoudt.

Vertrouwen in het geld

Een van de belangrijkste taken van een centrale bank is de uitgifte van geldbiljetten. Daarbij hoort ook de controle op hun echtheid. Het vermijden en verwijderen van vervalsingen moet er mee voor zorgen dat de consument zijn vertrouwen in de munt behoudt.

Daarnaast zorgt de centrale bank ervoor dat de consument ook vertrouwen heeft in geld dat op een rekening staat. Daartoe controleert ze of de commerciële banken geen al te grote risico’s nemen. Als het nodig is, legt ze ook maatregelen op om hun financiële sterkte te verbeteren. In het eurogebied worden de belangrijkste banken gecontroleerd door de Europese Centrale Bank, de kleinere banken door de diverse nationale centrale banken zoals de Nationale Bank van België.

Bank der banken

De centrale bank is voor de commerciële banken ook een ‘lender of last resort’. Slagen banken niet om voldoende geld op te halen bij de spaarder of bij andere financiële instellingen, dan kunnen ze steeds lenen bij de centrale bank. Tegelijk kunnen banken met geldoverschotten die daar parkeren. De centrale bank is daardoor de bank voor de banken.

Voorts staat de centrale bank in voor de relatieve waardevastheid van het geld. Ideaal is een inflatie van zowat 2 procent per jaar. Dit betekent dat de prijzen van de belangrijkste goederen en diensten gemiddeld een beetje mogen stijgen. Een snellere stijging zou betekenen dat het geld meer aan koopkracht verliest, wat niet gunstig is voor een munt.

Bij de Europese Centrale Bank is het beheersen van de prijsstabiliteit de belangrijkste taak.

Rentepolitiek

Om die prijsstabiliteit te verzekeren, kan de centrale bank onder meer een rentepolitiek voeren. Door goedkope leningen toe te staan aan de commerciële banken kunnen die op hun beurt kredieten met lage rente toekennen aan de consumenten en de bedrijven. Dat is goed om de vraag naar goederen en diensten aan te zwengelen, waardoor die stijgen in prijs. Is er daarentegen sprake van grote prijsstijgingen, dan kan de centrale bank de rente optrekken, zodat de neiging om te sparen toeneemt en de vraag naar goederen en diensten weer afneemt.

Hoe zwaar de impact van de beslissingen van de Europese Centrale Bank kan zijn, werd de afgelopen jaren duidelijk. Door de erg lage officiële rente die de instelling hanteerde, lieten de commerciële banken ook de rente op spaarrekeningen naar een absoluut dieptepunt dalen.

Tegelijk liet het beleid aan bedrijven en investeerders toe om erg goedkoop te lenen, wat de beurskoersen een enorme opstoot gaf.

Wisselkoerspolitiek

Een taak die bij de rentepolitiek aansluit, is het bewaken van de wisselkoers van de munt. Mocht de euro te sterk dalen tegenover de dollar, dan zouden de goederen die we invoeren uit de VS veel duurder worden. Aan de andere kant biedt een zwakkere euro de Europese bedrijven meer mogelijkheden als ze uitvoeren naar de VS.

De centrale banken zullen vooral ingrijpen als er te grote schommelingen op korte termijn zijn. Zo zou de ECB op de wisselmarkten dollars kunnen verkopen voor euro’s, waardoor de vraag naar de Europese eenheidsmunt en dus ook de koers ervan zou moeten stijgen.

Werkgelegenheid aanwakkeren

Bij de Europese Centrale Bank is het beheersen van de prijsstabiliteit de belangrijkste taak. De Amerikaanse centrale bank heeft een taak extra. Die moet bij haar beleidskeuze ook streven naar het zo laag mogelijk houden van de werkloosheid.

Samengevat

De voornaamste taken van de centrale bank:

  • Zorgen dat het geld zijn waarde en zijn vertrouwen behoudt;
  • Het beheersen van de prijsstabiliteit;
  • Het bewaken van de wisselkoers;
  • Bank voor de commerciële banken zijn.